TECELLİ
Allah-u Teâlâ’nın yeryüzünde üç tecellisi bulunmaktadır: Toprak, su ve rüzgâr. İnsanın sırrı da bu üç tecellide yani toprakta, suda ve rüzgârda saklıdır. Toprak, su ve rüzgârdaki sırrı takip etmek bilgelikle bağlantılıdır. İnsanın kaliteli ve üst insan olması için toprak, su ve rüzgârdaki sırrın izini sürmesi gerekmektedir.
Toprak, varlığı mayalamakta ve dönüştürmektedir. Toprağa varabilmek mayalanma amacı taşımaktadır. Toprak; “sabite, doğurganlık ve bereket” kavramlarını temsil etmektedir. Temsil ettiği bu kavramlar kadınsılığı anımsatmaktadır. Toprağın hafızasında yer almayan, oradan ortaya çıkmayan beşer, insan olamamaktadır. Beşer ancak toprakla birleştiğinde, toprağın hafızası kendiliğe ulaştığında insan olabilmeyi başarmaktadır. Bu sebeple toprak, insanın kendiliğinin temeli, arkesi ve zeminidir. İnsanın zemini sağlam oluşturması gerekmektedir. Kaygan bir zeminde kendilik inşa edilememektedir.
Su, Allah’ın yeryüzündeki ilk tecellisidir. Suyu temaşa eden varlığı da temaşa etmektedir. Su daima birdir, tektir. Tevhid, sudan çıkmaktadır. Suya kaç tane damla eklenirse eklensin suyun toplamına bakıldığında bir damla gözükmektedir. Toprak nasıl kadınsılığı anımsatmaktaysa, suyun da “hareket, canlılık ve ihtiyaç” kavramlarını temsil ediyor oluşu erkeksiliği anımsatmaktadır. Su, insanı terbiye etme aracıdır, varlığı birliğe getirendir; alçakgönüllülüğü, mütevaziliği, teslimiyeti ve uyumu temsil etmektedir. Su, soyutlama vasfına sahiptir.
Rüzgâr, toprak ve suyu buluşturmakta ve iki tecelli arasında dengeyi sağlamaktadır. Yani varlığı dengeye getirmekte, sıfırlamakta ve varlığı birliğe getireni/suyu sevk etmektedir. Rüzgârın yoğunluğuna göre güç veya rahmeti getirmesi nadiren de olsa felaketi getirebileceğini göstermektedir. Rüzgârın yoğunluğu az ise rahmet ve şefkat ortaya çıkmakta, insan sükûnete bürünmektedir. Bu özellik rüzgârın taşıyıcı, aktarıcı, dölleyici, araç-köprü-yol olma vasıfları bulunduğunu göstermektedir.
Toprak, su ve rüzgâr dengesinin korunması önem arz etmektedir. İnsan, yaratılışındaki bu boyutlardan biri ile bağını kopardığında sağlıklı yolculuk edememektedir. İnsan dengede olmadığı müddet mayaya tutunamamaktadır. İnsanın manası, yeryüzündeki bu üç tecellide bulunmaktadır. İnsanın kendine ve içe dönmesi sonrasında manayı bulması gerekmektedir. Bu ise toprak, su ve rüzgârın izinde saklıdır.
